Stellaland Republiek

As jy jou vinger druk op die kaart presies waar die Wes-Transvaal, die Noord-Kaap, die Vrystaat en Botswana bymekaar kom, lê daar 15500 vierkante kilometer aarde wat in 1882 aan ‘n groep Boere gegee is in ruil vir dienste wat hulle gelewer het in ‘n oorlog tussen inboorlinge. Onder leiding van Van Niekerk is hierdie grond toe tot Republiek verklaar, en omdat daar op daardie tydstip ‘n komeet in die lug sigbaar was, is dit Stellaland genoem – die land van sterre.


Stellaland is as soewereine gebied erken. Daar is verwysings na die republiek in amptelike Britse korrespondensie van die tyd. Rondom 1884 is dit die hoof deurgangsroete na die Noorde en die Stellanders besluit om tolgelde te hef. Hierdie bron van inkomste laat die ZAR besluit om Stellaland deel van die Transvaalse Republiek te maak.
Ek het nooit gedink ek sou vandag dankbaar wees vir ‘n Imperialistiese Engelsman se gulsigheid nie, maar Cecil John Rhodes gooi desperaat wal teen aansluiting. Dis vir hom ‘n swaar gedagte dat die hoofpad deur die ZAR moet loop en hy bemiddel ‘n ooreenkoms tussen Van Niekerk en lord Milner waarvolgens Stellaland ‘n Britse Protektoraat word in 1884. As dit nie daarvoor was nie, het ons vandag nie ‘n eis gehad nie.


Met die uitbreek van die Anglo Boereoorlog in Oktober 1899 veg die Stellalanders aan die Boere se kant, MAAR, Stellaland verklaar nie amptelik oorlog nie. Die Republiek word ook nie genoem in die Vredesverdrag van Vereeniging nie en is beslis nie as soewereine staat teenwoordig by die Nasionale Konvensie van 1908-1909, wat lei tot Uniewording nie. Daar is geen verdrag, kontrak, traktaat of ooreenkoms wat die ontbinding van die Protektoraat Stellaland aankondig nie. Regstegnies is die 15500 vierkante km grond rondom Vryburg derhalwe vandag nog ‘n Britse Protektoraat.
Met dìt in gedagte vra ons derhalwe nou dat die status van afhanklikheid van Brittanje erken word en dat Brittanje dan aan die protektoraat volle onafhanklikheid gee met behoud van die grondwet van 1884 en die staatsvorm – so word Stellaland dan die laaste staat in Afrika wat onafhanklikheid kry en kies ons die regering daarvan. Dit is wat bedoel word met ‘n “restitusie-eis”.

10259711_281573058687225_6651624532869352844_n 10246636_281573018687229_5373607692824295605_n 10339743_281572962020568_4626567378886656301_n

Front Nasionaal het die Britse regering, die VN en Europese Unie versoek om die status van die Republiek van Stellaland te herstel ingevolge hul strewe na selfbeskikking. FN tree op as fasiliteerder vir ‘n aantal organisasies wat selfbeskikking nastreef.

Hannes Engelbrecht, FN-leier, sê dat Stellaland anders hanteer word as die grondeis rondom Ohrigstad wat deur die party aanhangig gemaak gaan word.

“Stellaland is nie ‘n grondeis soos Ohrigstad nie en word daarom anders hanteer. Ons glo dat Stellaland se staatregtelike status ingevolge internasionale reg hanteer moet word”.

Stellaland het in 1884 as Britse Protektoraat tot stand gekom na ‘n ooreenkoms tussen Lord Alfred Milner en die President van Stellaland, Van Niekerk.

“Die Protektoraat was nie ‘n party tot die Anglo-Boereoorlog nie en was daarom nie ingesluit by die Vrede van Vereeniging of by die latere Uniewording nie. Daar is geen wet of statuut wat Stellaland se status as Britse Protektoraat ontneem het nie”.

Albert Boshoff, wat die meeste van die navorsing rondom Stellaland gedoen het, reken dat die Protektoraat die laaste land in Afrika is wat nog nie onafhanklikheid aanvaar het nie.

“Ons beoog om Stellaland te bestuur soos die Protektoraat se Grondwet bepaal, naamlik op westerse standaarde. Ons verklaar daarom ook die dispuut om in te sluit ekonomiese voogdyskap van die BRICS-lande wat vir ons onaanvaarbaar is”.